SGK Uzmanı Uyardı: Emekli Maaşını Yükseltmek İsteyenler Kontrol Etsin

Türkiye'de çalışanların büyük bir çoğunluğu emeklilik hesaplaması yaparken öncelikle toplam prim gün sayısını doldurmaya odaklanıyor. Ancak sosyal güvenlik sisteminde emekli maaşının yüksekliğini belirleyen en temel parametrelerden birini, işverenlerin SGK’ya bildirdiği brüt kazanç tutarları oluşturuyor.

SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın teknik analizlerinde de paylaştığı üzere, bir çalışanın aylık kazancının asgari ücretten veya gerçekte aldığından daha düşük seviyeden bildirilmesi, ilerleyen yıllarda ciddi bir hak kaybına dönüşüyor. Özellikle 2008 yılından sonra devreye giren aylık bağlama oranlarındaki yeni yasal düzenlemeler, prime esas kazanç tutarının doğru beyan edilmesini çok daha hayati bir konuma yükseltmiş durumda.

Fazla Mesai ve Ek Ödemelerin Brüt Maliyet Formülü

Haftalık yasal sınır olan 45 saati aşan tüm çalışmalar, iş hukuku kapsamında fazla çalışma olarak değerlendiriliyor. Bu ek mesailerin saatlik ücret karşılıklarının, çalışanın normal saatlik ücretinin en az yüzde 50 artırımlı hali üzerinden hesaplanması zorunluluk taşıyor. Örneğin normal saatlik çalışma bedeli 500 TL olan bir personelin fazla mesai saat ücreti 750 TL olarak muhasebeleştiriliyor.

Aylık bazda yapılan 5 saatlik bir fazla çalışmanın brüt karşılığı olan 3 bin 750 TL'nin, maaş bordrosuna ve eş zamanlı olarak SGK hizmet dökümüne eksiksiz yansıtılması gerekiyor. Sadece ana maaş değil; prime tabi tutulan düzenli ikramiyeler, prim ödemeleri, resmi ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmaların ücretleri de PEK matrahını doğrudan yukarı taşıyarak gelecekteki emekli aylığını besliyor.

Bordroyu İmzalamadan Önce "Şerh Düşme" Formülü

Çalışma hayatında en sık yaşanan uyuşmazlıkların başında, elden alınan fiili ücret ile bordroda resmi olarak gösterilen rakamlar arasındaki farklar geliyor. Yargıtay'ın istikrar kazanmış yüksek yargı kararlarına göre, bir işçi üzerinde herhangi bir itiraz kaydı belirtilmemiş ve imzalanmış bir ücret bordrosuna sahipse, daha sonra geçmişe dönük farklı bir fazla mesai hakkı iddiasında bulunması hukuken zorlaşıyor.

Bu tarz bir hak kaybıyla karşılaşmak istemeyen çalışanların, hak ettikleri ek ödemelerin bordroda yer almadığını fark ettiklerinde, imza aşamasında belge üzerine “Fazla çalışma alacağım saklıdır” şeklinde yazılı bir ihtirazi kayıt (şerh) düşmeleri öneriliyor. SGK'ya kazançlarının eksik beyan edildiğini düşünen vatandaşlar, haklarının tespiti için Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine yazılı dilekçe verebilecekleri gibi Alo 170 Çalışma Hayatı İletişim Merkezi üzerinden de resmi ihbar ve şikayet süreçlerini başlatabiliyor.