Yozgat’ta Emeklilik Hesabı Yapanlar: Daha Az Primle Emekli Olmanın Formülü Belli Oldu

İç Anadolu'nun üretim ve ticaret merkezlerinden biri olan Yozgat'ta, emeklilik planları yapan binlerce vatandaşın en çok yanıldığı konuların başında prim gün sayısının yüksekliğinin doğrudan yüksek maaş getireceği düşüncesi geliyor. Kentteki emekliler arasında sıkça dile getirilen "Aynı gün sayısına sahibiz ama neden farklı maaş alıyoruz?" sorusunun yanıtı, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevuslarındaki Aylık Bağlama Oranlarında (ABO) saklı duruyor.

Türkiye'deki emeklilik sisteminde 1999 yılı öncesi, 1999-2008 arası ve 2008 sonrası olmak üzere üç farklı dönem bulunuyor. 1999 öncesi sigorta girişi olan Yozgatlı bir çalışan yüzde 76’ya varan bağlama oranından yararlanabilirken, 2008 sonrasındaki sistemde bu oran yüzde 50 bandına kadar gerilemiş durumda. Bu nedenle primlerin hangi yıllarda ve hangi kazanç tutarları üzerinden yatırıldığı, alınacak net maaşı doğrudan şekillendiriyor.

Esnaf ve İşçinin Emeklilik Rotasını Belirleyen 7 Yıl

Tarım, hayvancılık ve küçük esnaflığın yaygın olduğu Bozok Yaylası'nda, vatandaşların çalışma hayatı boyunca statü değiştirmesi oldukça sık rastlanan bir durum olarak öne çıkıyor. Gençlik yıllarında bir fabrikada sigortalı işçi (SSK) olarak çalışıp, ilerleyen yaşlarında memleketinde bakkal, manav veya kahvehane açarak esnaf (Bağ-Kur) statüsüne geçen çok sayıda Yozgatlı hemşehrimiz bulunuyor.

SGK, birden fazla statüde primi bulunan sigortalının hangi kurumdan emekli olacağına karar verirken tüm çalışma geçmişine bakmıyor. Kurum, sigortalının fiili olarak prim ödediği son 7 yılı, yani geriye dönük son 2 bin 520 prim gününü mercek altına alıyor. Bu son dönemde hangi kurumun ağırlığı fazlaysa, emeklilik işlemleri o mevzuata göre neticelendiriliyor.

Kritik Eşik: 1261 Gün Kuralı Nasıl İşliyor?

Son 2 bin 520 günlük prim tablosunda işçi ve esnaf ortaklığı bulunan vatandaşlar için devlet 1261 gün kuralını devreye alıyor. Son 7 yıllık fiili hizmet süresi içinde 1261 gün (yaklaşık 3,5 yıl) boyunca hangi kuruma daha fazla prim ödenmişse, emeklilik kapısı oradan açılıyor. Bu detay, Yozgatlı sigortalılar için kelimenin tam anlamıyla hayat kurtarıcı olabiliyor.

Bağ-Kur kapsamında emekli olabilmek için tam 9 bin gün prim şartı aranırken, SSK mevzuatında bu sınır 7 bin 200 günle (kademeli olarak daha da az günle) sınırlandırılıyor. 1261 gün sınırını yakalayarak son virajda SSK statüsüne geçiş yapan bir esnaf, bin 800 gün (5 yıl) daha az prim ödeyerek çok daha erken emekli olma hakkı kazanabiliyor. Bu nedenle Yozgatlı vatandaşların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini satır satır incelemesi gerekiyor.

1 Ekim 2008 Sonrası İşe Giren Gençler Muaf

Çalışma hayatına yeni adım atan Yozgatlı genç nüfus için ise bu kurallar tamamen değişmiş durumda. 1 Ekim 2008 tarihi, sosyal güvenlik sisteminde milat olarak kabul ediliyor. Bu tarihten sonra ilk kez sigortalı işe girişi yapılan veya vergi mükellefi olan yeni nesil çalışanlar için "son 7 yıl" kuralı uygulanmıyor.

Yeni nesil sigortalıların hangi kurumdan emekli olacağı, tüm çalışma yaşamları boyunca en çok hangi kuruma prim ödediklerine bakılarak, yani genel prim dağılımı toplamı üzerinden tespit edilecek. Dolayısıyla genç çalışanların son 3,5 yılda statü değiştirerek emeklilik kurumunu değiştirme şansı bulunmuyor.