Her Aileye İhtiyacına Göre Destek: Bakanlık Yeni Sosyal Yardım Modelinin Detaylarını Paylaştı

Dar gelirli ailelerin ekonomik şartlarını iyileştirmek ve sosyal refahı tabana yaymak amacıyla geliştirilen yeni nesil sosyal destek modelinde çalışmalar hız kazandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde yaklaşık iki yıldır teknik hazırlıkları sürdürülen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda bilinen adıyla "vatandaşlık maaşı" projesinde pilot çalışmalara başlandı. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda, tam 14 farklı kamu kurumuyla ortaklaşa yürütülen projenin, 2027 yılı itibarıyla ülke genelinde tamamen yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Sistem, geleneksel tek tip yardım modellerinden farklı olarak hane halkının gelirini kalıcı şekilde belirli bir refah seviyesine ulaştırmayı esas alıyor. Bakanlığın resmi açıklamalarına göre, bugün itibarıyla tüm Türkiye'de "vatandaşlık maaşı ödemeleri başladı" şeklindeki iddialar gerçeği yansıtmıyor; sistem henüz yaygınlaştırma ve saha testleri aşamasında bulunuyor.

Her Aileye Aynı Destek Verilmeyecek: Bölgesel Kriterler Esas

GETAD mimarisinin en dikkat çeken yönü, standart bir nakdi yardım yerine "ihtiyaca göre özelleştirilmiş" bir destek sepeti sunacak olmasıdır. Yeni modelde her dar gelirli haneye aynı miktarda veya aynı türde ödeme yapılması söz konusu olmayacak. İl ve ilçe bazında mülki idare amirlikleri ve sosyal yardımlaşma vakıfları kanalıyla yapılacak detaylı hane analizleri sonucunda, hangi bölgede hangi yaşam maliyetinin öne çıktığı saptanacak.

Bu kapsamda, büyükşehirlerde yaşayan ve gelir eşiğinin altında kalan aileler için kira yardımı ön plana çıkarken; kırsal bölgelerde veya çetin kış şartlarının yaşandığı coğrafyalarda ısınma ve enerji desteği öncelikli olacak. Genel hatlarıyla sistem şu ana başlıklar üzerinden haneleri destekleyecek:

• Gelir tamamlayıcı sosyal nakdi destekler
• Kira ve barınma yardımı
• Gıda ve mutfak harcamaları desteği
• Isınma, doğalgaz ve enerji yardımları

Gelir Eşiği Nasıl Belirlenecek ve Bütçesi Ne Kadar?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, modelin temel felsefesinin aileleri muhtaçlık sınırından çıkarıp kendi ayakları üzerinde durana kadar desteklemek olduğunu ifade etti. Yeni sistemde sadece haneye giren toplam para değil, hane içindeki kişi sayısı, çocukların eğitim durumları, evde bakım ihtiyacı olan yaşlı veya engelli bireylerin varlığı gibi yapısal özellikler de puanlamayı etkileyecek. Mevcut sosyal yardım ağında uygulanan "kişi başına düşen gelir" kriteri, GETAD entegrasyonu ile çok daha kapsamlı bir veri tabanına oturtulacak.

Sistemin mali altyapısına yönelik bütçe planlamaları da netleşmeye başladı. Bakanlığın 2027 yılı bütçe projeksiyonunda, doğrudan vatandaşlara yönelik sosyal destek harcamalarını içeren cari transfer ödeneği için 505 milyar 270 milyon liralık dev bir kaynak ayrıldı. Ancak ekonomi yetkilileri, bu dev bütçenin sadece GETAD projesine tahsis edilmiş özel bir meblağ olmadığını, bakanlık tarafından yürütülen tüm engelli, yaşlı, çocuk ve aile yardım kalemlerinin toplamını ifade ettiğini vurguluyor. GETAD kapsamında hak sahibi başına ödenecek net rakamlar ve başvuru taban şartları ise pilot çalışmaların tamamlanmasının ardından resmi yönetmelikle ilan edilecek.